Δευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

"...Η καρδιά μου ονειρεύεται το μέλλον...''

История стихотворца Внимает он привычным ухом Свист; Марает он единым духом Лист; Потом всему терзает свету Слух; Потом печатает - и в Лету Бух! Ο βίος του στιχοπλόκου Λιγάκι διάβασμα, μια στάλα σκέψη, το γράψιμο Πάνω απ’ όλα. Με λέπρα του μυαλού του γέμισε Την κόλλα. Μετά παίρνει τ’ αυτιά του κόσμου, και παρεξηγημένος Θίγεται. Μετά τυπώνει τα γραπτά του και στη Λήθη Πνίγεται. Александр Сергеевич Пушкин (Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν) Ούτε ο Shakespeare στην Αγγλία, ο Goethe στη Γερμανία ή ο Whitman στις ΗΠΑ, ούτε ο Σολωμός στην Ελλάδα δεν μπορούν να συγκριθούν με τη θέση του Πούσκιν στην ιστορία και την πνευματική συγκρότηση του –εγγράμματου- Ρώσου. Ότι οι Ρώσοι αναγνωρίζουν στον Πούσκιν δεν είναι απλά μια θέση (η υψηλότερη) στο λογοτεχνικό Πάνθεον: είναι πολύ περισσότερο η ιδιότητα του πατέρα της σύγχρονης Ρωσικής γλώσας. Έως ακόμη τις αρχές του 19ου αιώνα η γλώσσα παρέμενε κατακερματισμένη. Τα Γαλλικά κυριαρχούσαν στον γραπτό και τον προφορικό λόγο σε όλες τις επίσημες περιστάσεις ενώ τα ίδια τα Ρωσικά υφίσταντο σε αρκετές διαφορετικές μορφές: την αρχαϊκή, τη Γαλλοποιημένη, την καθημερινή και την εντελώς χυδαία. Έναν αιώνα ενωρίτερα οι μορφωμένοι της εποχής επεχείρησαν μια διαστρωμάτωση της γλώσσας, διακρίνοντας διαφορετικές χρήσεις της...Το επίτευγμα του Π. ήταν η ενοποίηση του διάσπαρτου γλωσσικού δυναμικού...υπήρξε ο ελευθερωτής της [της Ρωσικής γλώσας] και ο πρώτος της δημιουργικός χρήστης. Εδώ ίσως να βρίσκεται το μυστικό της δύναμης με την οποία η –ούτως ή άλλως δεδομένη- γοητεία μιας προσωπικότητας όπως ο Πούσκιν διαπότισε τις συνειδήσεις του λαού της: ο Πούσκιν δεν έκανε μόνο σημαντική λογοτεχνία - διαμόρφωσε στην ουσία ο ίδιος και τη γλώσσα με την οποία στη συνέχεια έγραψε αυτή τη λογοτεχνία. Με τη δεύτερη ιδιότητα, αυτή του γλωσσοπλάστη, η επιρροή του Πούσκιν διαχέεται σε όλα τα επίπεδα της πνευματικής και καλλιτεχνικής ζωής στη Ρωσία, πέραν του αμιγώς λογοτεχνικού Αλλά ποιος ήταν αυτός ο ποιητής που αφορά ακόμα τόσο διαφορετικούς ανθρώπους από κείνους στους οποίους απευθυνόταν; Απόγονος παλιάς αριστοκρατικής οικογένειας, γαλλοθρεμμένος και εφοδιασμένος με άφθονη λογοτεχνική γνώση από την πλούσια πατρική βιβλιοθήκη, ο Αλεξάντερ Πούσκιν από πολύ μικρός άρχισε να γράφει. Και όχι μόνο ποιήματα. Σε ηλικία 8 ετών έγραφε μικρά θεατρικά έργα στα γαλλικά και τα έπαιζε ο ίδιος μαζί με την αδελφή του. Πολύ αργότερα, την περίοδο 1825-1830, θα γράψει για το θέατρο τα έργα «Μικρές τραγωδίες», «Ο Φιλάργυρος ιππότης», «Ο λίθινος συνδαιτημόνας», «Το συμπόσιο κατά τη διάρκεια της πανούκλας». Τα περισσότερα θα ανεβούν μετά το θάνατό του στη ρωσική σκηνή. Απολυμένος το 1824 από το υπουργείο Εξωτερικών, αναγκάστηκε να αποτραβηχτεί στο οικογενειακό κτήμα του Μιχαϊλόφσκογε έπειτα από υποψίες που είχε προκαλέσει με δηλώσεις του περί αθεΐας, κάποια αναρχικά ποιήματά του («Μαχαίρι») και τις επαφές του με τους Δεκεμβριστές του Νότου. Αν και αιχμάλωτος της λογοκρισίας του τσάρου, ο Πούσκιν στην απομόνωσή του θα γράψει πολλά ποιήματα («Ο προφήτης», «Ο ποιητής», «Ο όχλος») που αντιπροσωπεύουν τις απόψεις του, την επιθυμία του για ανανέωση. Ο γάμος του με την Ναταλία Γκοντσάροβα και το πέρασμά του στην τσαρική Αυλή δεν μετρίασε την οξεία κριτική που ασκούσε στην αστική τάξη ούτε το ενδιαφέρον του για τα επαναστατικά κινήματα της εποχής. Η ελευθερία των αντιλήψεών του, η απήχηση των ποιημάτων του, η κριτική του ιδιοφυΐα μέσα από τα κείμενά του στον «Σύγχρονο», το περιοδικό που εξέδωσε το 1836, κατάφεραν να διεγείρουν πνευματικά το πιο ζωντανό κομμάτι όχι μόνο της Ρωσίας αλλά και της Ευρώπης. Οι φήμες λένε πως όλα έγιναν για τα μάτια της ωραίας γυναίκας του. Ομως, η παρενόχληση της Ναταλίας από τον Γάλλο στάθηκε μόνον η αφορμή. Οι εχθροί του, που δεν ήταν και λίγοι, έφτασαν στο σημείο να ενθαρρύνουν και ίσως να προκαλέσουν τη μοιραία μονομαχία. Ο Πούσκιν, προσβεβλημένος από το φλερτ του ντ' Αντές προς την γυναίκα του, πέταξε στον αντεραστή το γάντι... Οταν ο ποιητής μεταφέρθηκε αιμόφυρτος στο σπίτι του, ο γιατρός δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Εκείνος θα προσπαθήσει να κρατήσει έξω από το δωμάτιό του την Ναταλία. Κοντά του εκτός από τον γιατρό θα μείνει ο καλός του φίλος Ντανζάς και μια υπηρέτρια. Ο Πούσκιν ξεψύχησε μόλις σε ηλικία 38 χρόνων. Μερικά χρόνια μετά, η Ναταλία θα ξαναπαντρευτεί (όχι τον γάλλο μονομάχο)... Το σπίτι του Πούσκιν στην Αγία Πετρούπολη θα γίνει μουσείο και το θέατρο «Αλεξαντρίσκι» θα μετονομαστεί το 1937 προς τιμήν του «Θέατρο Πούσκιν».