Κυριακή, 29 Μαΐου 2011

Μια συνταγή από τη Δανία

Η Δανία έχει ακολουθήσει το δρόμο της σοσιαλ¬δηµοκρατίας και ενός προηγµένου μοντέλου κοινωνικού διαλόγου και συναίνεσης. Αυτό αποκαλείται ως το Κοινωνικό Κράτος της Δα¬νίας ή µε μια άλλη φράση που συχνά χρησιμοποιείται ως « Το Δανικό Μοντέλο». Παρότι πρόκειται για ένα άκρως πολιτικό θέμα όλα ξεκίνησαν στη σφαίρα της ποίησης. Ο Δανός κληρι¬κός, συγγραφέας και πολιτικός N.S.F. Grundtvig (1783-1872) έγραψε σε ένα τραγούδι για τη Δανία, ότι η χώρα θα έχει προοδεύσει αρκετά όταν «πολλοί λίγοι θα έχουν πάρα πολλά και ακόμη λιγότεροι πολύ λί¬γα». Αυτή είναι ακριβώς η συνταγή του Δανικού κοινω¬νικού κράτους. Με την φορολογία ως εργαλείο, επι¬τυγχάνεται μια εξίσωση του εισοδήματος ώστε όλοι να διαθέτουν το υλιστικό εκείνο πλαίσιο για να διάγουν έναν αξιοπρεπή βίο. Στο μοντέλο αυτό το 33% των φόρων επιστρέφεται στους πολίτες ως μεταβιβαστικές πληρωμές, και ο δημόσιος τομέας περιλαμβάνει το 30% του συνόλου των εργαζομένων στη χώρα. Σε καμία περίπτωση πάραυτα δεν εμφανίζεται οποιαδήποτε διάθεση αντίδρασης στο σύστημα ή προσπάθεια φοροδια¬φυγής, παρότι το 2005 η φορολογική επιβάρυνση έφτασε κατά μέσο όρο το 50,1%, μια από τις μεγαλύτερες στον κό¬σμο. Οι πολίτες διαπιστώνουν ότι µε τη μεταβίβαση ει¬σοδήματος απολαμβάνουν δωρεάν, καθολικές και υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στην παιδεία στην υγεία και στην περίθαλψη ενώ διαρκώς ενισχύεται η κατανάλωση και η κίνηση των επιχειρήσεων. Έτσι κάθε ιδεολογική αντιπαράθεση για το αν ο δημόσιος τομέας θα πρέπει να είναι μικρότερος ή με¬γαλύτερος από τον ιδιωτικό ή για το αν η φορολογία πρέπει να μειωθεί έχει εκλείψει. Πρόκειται για κάτι τυχαίο ή για κάτι μαγικό; Τίποτα από τα δύο. Η επιτυχία βασίζεται σε μια λέξη και ότι αυτή συμβολίζει. ΕΥΕΛΙΣΦΑΛΕΙΑ (flexicurity). Όταν η διεθνής και ειδικότερα η Ευρωπαϊκή κοινότητα μιλά για το Δανικό Μοντέλο, εννοούν κατά κύριο λόγο την αγορά εργασίας της Δανίας. Οι επιχειρήσεις της Δανίας είναι οι πιο παραγωγικές στην Ευρώπη και κανένας περιορισμός δεν τις εμποδίζει να λειτουργούν 24 ώρες την ημέρα και 365 μέρες το χρόνο εάν το επιθυμούν. Την ίδια στιγμή οι Δανοί εργαζόμενοι απολαμβά¬νουν καλούς μισθούς και κοινωνικά προνόμια και είναι από τους πιο οργανωμένους παγκοσμίως φθάνοντας το πο¬σοστό συμμετοχής τους στα συνδικάτα στο 85%(στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό μετά βίας ξεπερνα το 30%). Η ανάπτυξη ενός ειδικά διαμορφωμένου εργατικού δικαίου ώστε να διασφαλίζονται ισχυρές συλλογικές συμβάσεις µε πο¬λυετή διάρκεια και να µην χάνονται εργάσιμες μέρες λόγω συγκρούσεων και απεργιών και ο αυστηρός έλεγχος του κράτους για την εφαρμογή του, έχει οδηγήσει σε μια στάση πειθαρχίας και εμπιστοσύνης ανάμεσα στους παράγοντες της αγοράς εργασίας οι οποίοι διαπραγματεύονται και συμφωνούν χωρίς την παρέμβαση του κράτους. Κρίσιμο στοιχείο σε αυτό το μοντέλο είναι το ότι αφενός η Δανική εργοδοσία μπορεί να απολύει και να προσλαμβάνει µε ελάχιστες διαδικασίες και χωρίς κόστος, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να προσαρμόζονται στις αλλαγές των αγορών χωρίς απώλειες, και αφετέρου οι απολυμένοι εργαζόμενοι δεν ζημιώνονται σημαντικά, αφού η πολιτεία τους παρέχει άμεσα επιδόματα που λίγο δια¬φέρουν από τις πρότερες αποδοχές τους, ενώ το κράτος της Δανίας επενδύει σημαντικά στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση τους κατά τη διάρκεια της ανεργίας βοηθώντας ταυτόχρονα και τους εργαζόμενους εμπλουτίζοντας ατ προσόντα τους, και τις εταιρείες που αναζητούν εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό σε νέες εφαρμογές και τεχνολογίες. Επίσης αξιοσημείωτο είναι το ποσοστό απασχόλησης για τις γυναίκες που είναι εξαιρετικά υψηλό, το υψηλότερο στον κόσμο, 73,1% το 2005, µε αυτό των ανδρών στο 79,4. Με την μεγάλη πλειοψηφία των γυναικών να εργάζονται σε δουλειές πλήρους απασχόλησης, η αγορά εργασίας εμπλουτίζε¬ται διαρκώς µε ιδέες και ταλέντο που διαφορετικά θα καταναλωνόταν στο νοικοκυριό και στο νανούρισμα. Η μαζική απασχόληση των γυναικών έγινε εφικτή µέσω της ισότητας των φύλων και ενός δημοσίου συ¬στήματος παιδικής φροντίδας το οποίο επιτρέπει και στους δύο γονείς να έχουν εργασίες πλήρους απασχό¬λησης, χωρίς να ανησυχούν διαρκώς για την φροντίδα των παιδιών. Τόσο οι εργαζόμενοι όσο και οι εργοδότες συμ¬φωνούν στην επιτυχία του Δανικού μοντέλου µε το συνδυασμό της ευελιξίας και της ασφάλειας. «Πάντα υπάρχει χώρος για βελτιώσεις» λέει ο πρό¬εδρος της Ένωσης των Δανικών Συνδικάτων Hans Jensen. «Ο τρόπος µε τον οποίο αυτές οι αρχές έχουν δοκιμαστεί για αρκετά χρόνια παρήγαγε µόνο μικρά και ασήμαντα εμπόδια για την συνεργασία. Και για όσο η πολιτεία αποδέχεται τους όρους για ασφάλεια στην αγορά εργασίας, εμείς θα αποδεχόμαστε το κομμάτι της ευελιξίας». Υ.Γ. Μερικοί από τους δείκτες για την οικονομία της Δανίας αναφέρουν τα έξής : Το τελευταίο έτος (2008) η ανεργία στη Δανία κυμάνθη¬κε κάτω από το 3% µε αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος για κρίση στην αγορά εργασίας λόγω έλλειψης εργατικού δυναμικού!!! Ο πληθωρισμός κυμάνθηκε κάτω από 2%. Τα εισοδήματα των εργαζομένων αυξήθηκαν για ακόμα μια φορά, όπως συμβαίνει για πολλά χρό¬νια, σε πραγματικές τιμές περισσότερο από 3%. Αντίστοιχα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια οι πραγματικές αυξήσεις - αποπλυθωρισμένες - εί¬ναι από αρνητικές έως μηδενικές. (Δεν υπολογίζονται τα τελευταία μέτρα) . Εάν το κατώτατο εισόδημα το οποίο στην Δανία θεωρείται ως το όριο της φτώχιας εφαρμοζόταν στην Ελλάδα, τότε κάτω από το όριο της φτώχιας της Δανίας ζει σήμερα το 67%!!! των Ελλήνων. Αντίστοιχα, εάν το κατώτερο εισόδημα που θεω¬ρείται το όριο της φτώχιας στην Ελλάδα εφαρμο¬ζόταν στην Δανία, τότε η Δανία δεν θα είχε κα¬νένα φτωχό!!! Σημειωτέον ότι σύμφωνα µε τις έρευνες της ΕΕ οι τιμές των προϊόντων είναι πε¬ρίπου ίσες στις δύο χώρες, µε αρκετά μάλιστα προϊόντα ποιο ακριβά στην Ελλάδα. Εξαίρεση αποτελεί η αγορά και ενοικίαση κατοικίας. Συ¬νυπολογίζοντας μάλιστα τις κοινωνικές παροχές ανάμε¬σα στα δύο κράτη τα δάκρυα στα µάτια μας και η ορ¬γή είναι αναπόφευκτα.(Δεν υπολογίζονται τα τελευταία μέτρα) Μια πρόχειρη εκτίμηση των λόγους στους οποίους οφείλονται αυτές οι διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες περιλαμβάνει την πολιτική βούληση και την αποτελεσμα¬τικότητα των κυβερνήσεων, την λειτουργία και αποτε¬λεσματικότητα του κράτους, και την οργάνωση, τη γνώση, την προσαρμογή και την αποτελεσματικότητα της δράσης των συνδικάτων στις σύγχρονες απαιτή¬σεις. Υ.Γ. Και κάποιοι ονειρεύοταν το Ιρλανδικό μοντέλο... αλλά ευτυχώς κατέρρευσαν σαν αυτό προτού το εφαρμόσουν.