Πέμπτη, 25 Ιουνίου 2009

Στο Κονγκό του Λουμούμπα

Το μυθιστόρημά του Ιρλανδού συγγραφέα Ρόναν Μπένετ«Ουδέτερος παρατηρητής», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πόλις» αποτελεί ένα συγκλονιστικό ταξίδι στο Κονγκό του 1959. Παρέα με την κεντρική ηρωίδα του την Ινές,- μια κομμουνίστρια δημοσιογράφο που πηγαίνει για να βοηθήσει με τις ανταποκρίσεις της την πάλη του λαού για ανεξαρτησία-, και τον συγγραφέα Τζέιμς Γκιλέσπι που βρίσκεται εκεί, γιατί έχει ακολουθήσει το πεπρωμένο του, τον έρωτά του. Την καρδιά του. Την ίδια στιγμή που η νέα γυναίκα είναι απόλυτα αφιερωμένη στον Πατρίς Λουμούμπα και στο απελευθερωτικό κίνημα του οποίου ηγείται, ο άλλος, ο ώριμος και σκεπτικιστής συγγραφέας είναι αφημένος στην έμμονη ιδέα που τον διακατέχει: να την ξανακατακτήσει και να την πείσει να φύγει μαζί του. Κι αυτό συμβαίνει διότι ο Γκιλέσπι χαρακτηρίζει τον εαυτό του ως «ουδέτερο παρατηρητή» που κρατάει αποστάσεις από τα γεγονότα, που παραμένει χλιαρός και αμέτοχος και, που αλίμονο δεν τρέφει πια αυταπάτες για τις πολιτικές εξελίξεις που μοιάζει να μην τον συγκινούν. Είναι, όμως, άραγε ποτέ δυνατόν, ένας φυσιολογικός άνθρωπος να παραμείνει ασυγκίνητος και αμέτοχος σε μια πυρκαγιά, σε μια εξέγερση, σε μια πρωτοφανή βία, σε μια απίστευτη αδικία; Είναι ποτέ δυνατόν δυο υγιή μάτια να παραμένουν στεγνά και απαθή, όταν αντικρίζουν τους βιαστές της ελευθερίας να σκορπούν τη φρίκη το βάσανο, τον τρόμο και το θάνατο; Ο συγγραφέας με αφορμή μια ερωτική ιστορία μάς «ξεναγεί» στο Κονγκό. Και μας γνωρίζει τον Πατρίς Λουμούμπα, που κατόρθωσε να ανακηρυχτεί η χώρα του ανεξάρτητη Δημοκρατία του Κονγκό στα 1960. Εκείνη την ημέρα στις 30 Ιούνη, κατά τη διάρκεια της τελετής, ο πρωθυπουργός της χώρας, Λουμούμπα, απαντώντας στον βασιλιά Μποντουέν τον 1ο, ο οποίος μόλις είχε πλέξει το εγκώμιο του «σοφού βασιλιά Λεοπόλδου», με έναν πύρινο λόγο θέτει σε συναγερμό τις ΗΠΑ και τους συμμάχους και φυσικά υπογράφει τη θανατική του καταδίκη. Δολοφονείται με τον πιο φρικτό τρόπο και οι Βέλγοι αρνούνται, ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ «αγνοεί» τα πάντα και όμως, όπως θα αποδειχτεί σαράντα χρόνια αργότερα, ο ίδιος είχε διατάξει ρητά τη δολοφονία του εκλεγμένου πρωθυπουργού της Δημοκρατίας του Κονγκό. Ο Ρόναν Μπένετ αποκαλύπτει με λιτό χωρίς συναισθηματισμούς τρόπο το ρόλο της CIA στο Κονγκό, όπως ακριβώς είχε κάνει ο Γκράχαμ Γκριν με το εξαιρετικό μυθιστόρημά του «Ενας ήσυχος Αμερικάνος» για το «παιχνίδι» της φιλειρηνικής και ήσυχης CIA στο Βιετνάμ της δεκαετίας του '50. Ο Ρόναν Μπένετ γεννήθηκε το 1956 στο Μπέλφαστ της Βόρειας Ιρλανδίας από πατέρα Προτεστάντη και μητέρα Καθολική. Σπούδασε Ιστορία και είναι διδάκτωρ του King's College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Σε ηλικία 18 ετών κατηγορήθηκε για δολοφονία αστυνομικού και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Εμεινε ένα χρόνο φυλακή μέχρι την αθώωσή του από το Εφετείο. Στη συνέχεια κατηγορήθηκε για σύσταση και συμμορία και προφυλακίστηκε για μισό χρόνο μέχρι να απαλλαγεί οριστικά με βούλευμα. Οι εμπειρίες του αυτές αποτέλεσαν πολύτιμο υλικό για τα μυθιστορήματα, τα σενάρια -είναι και σεναριογράφος-, αλλά και για τις μελέτες του.